Sektörden uyarı: 20 bin Türk TIR sürücüsünün Schengen kalış süresi dolabilir

Türkiye'den Avrupa'ya yük taşıyan TIR sürücüleri için sektörden sert bir uyarı geldi. EKONOMİ gazetesinde 4 Kasım 2026'da Barış Sedef imzasıyla yayımlanan habere göre ARCLOG Yönetim Kurulu Başkanı Fahrettin Arabacı, mevcut uygulama sürerse Türkiye'den Avrupa'ya taşımacılık yapan yaklaşık 35 bin sürücünün 20 bininin Schengen Bölgesi'ndeki kalış süresinin 15 gün içinde dolacağını öne sürdü.

Arabacı, sürücülerin yerini yabancı nakliyecilerin doldurması halinde lojistik maliyetlerinin yaklaşık yüzde 50 artabileceğini de savundu. Bu rakamlar bir sektör temsilcisinin tahmini; sürücü sayısı da maliyet öngörüsü de bağımsız olarak doğrulanmış değil. Aynı haber Memurlar.net'te de EKONOMİ'ye atıfla yer aldı. İkinci yayın, iddiayı ayrıca teyit eden bağımsız bir kaynak değil, aynı haberin aktarımı.

Uyarı yeni bir vize kuralını haber vermiyor. Sorun, zaten yürürlükte olan kısa süreli kalış sınırının, sık sık sınır geçen profesyonel sürücülerin takviminde hızla tükenmesi. “15 gün” ifadesi de resmî bir son tarih değil, haber tarihindeki bir sektör öngörüsü. Her sürücünün kalan günü kendi giriş-çıkış geçmişine göre değişiyor.

90/180 kuralı sürücünün takvimini nasıl daraltıyor

Schengen'de kısa süreli kalışın temel ölçüsü ilk bakışta basit: herhangi bir 180 günlük dönemde toplam en fazla 90 gün. Ama burada bir ayrıntı var. Bu 180 günlük dönem sabit bir takvim dilimi değil, hareketli bir pencere. Schengen'de geçirilen her günde geriye doğru 180 güne bakılıyor ve o süre içindeki bütün kalış günleri toplanıyor.

Sık sık sınır geçen bir sürücü için bu, her sefer gününün sayaca eklenmesi demek. Seferler biriktikçe 90 günlük tavan, vizenin geçerlilik tarihi henüz dolmadan sürücünün önüne çıkabiliyor.

Kısa süreli kalış vizesinin (C tipi) iki ayrı sınırı bulunuyor: vizenin geçerli olduğu tarih aralığı ve vize etiketinde izin verilen kalış günü sayısı. Avrupa Komisyonunun kısa süreli kalış kurallarına ilişkin belgesi de bu ayrımı vurguluyor; uzun süre geçerli bir vize, o süre boyunca kesintisiz kalma hakkı anlamına gelmiyor. Etiketteki izinli süre 90 günden kısa da olabilir. Sefer hesabında hem 90/180 sınırını hem de vizenin kendi koşullarını birlikte gözetmek gerekiyor.

Sık rastlanan bir yanılgı da yeni vize almanın sayacı sıfırlayacağı düşüncesi. Pencere hareketli olduğu için yeni vize, son 180 gün içinde geçirilen kalış günlerini silmiyor.

Kimler bu uyarının kapsamında

Uyarı en doğrudan, Türkiye–Avrupa hattında Schengen'e kısa süreli kalış vizesiyle giren Türk TIR sürücülerini ve onların seferlerini planlayan nakliye işletmelerini ilgilendiriyor. Kalan kalış günleri azaldıkça sürücünün sınırdan geçişi ve başladığı seferi tamamlaması sınırlanabilir.

Konu yalnızca yeni vize başvurusu yapacakları değil, elinde geçerli vizesi bulunan sürücüleri de kapsıyor. Buna karşılık bütün Türk vatandaşlarına aynı son tarih uygulanmıyor. Oturum izni ya da uzun süreli ulusal vize (D tipi) kapsamında izin verilen ikamet dönemleri, kısa kalış hesabında aynı şekilde değerlendirilmiyor. Bu nedenle 90/180 hesabını her sürücünün bütün ikamet durumlarına aynen uygulamak doğru olmaz.

Kapıkule ve Hamzabeyli'deki sorunlar ve diplomatik girişimler

Sorunun arka planı 4 Kasım'dan önceye uzanıyor. Ticaret Bakanlığı 29 Ekim 2026'da yaptığı açıklamada özellikle Kapıkule ve Hamzabeyli sınır kapılarında yaşanan sorunlara ve 90/180 kuralına dikkat çekti. Bakanlığın açıklamasına göre Dışişleri, Ticaret ile Ulaştırma ve Altyapı bakanlıkları, Bulgaristan ve Avrupa Birliği'ndeki muhataplarıyla çözüm için çalışmalarını sürdürüyor.

Altını çizmek gerekir ki bu açıklama, Avrupa Birliği genelinde kabul edilmiş yeni bir sürücü muafiyeti ilan etmiyor. Yürütülen görüşmeleri, sürücülerin kalış günlerini artıran bir karar gibi okumamak gerekiyor.

EKONOMİ'nin haberinde Bulgaristan'a atfedilen 15 günlük bir denetim esnekliğinden de söz ediliyor. Bu esnekliğe ilişkin resmî karar, başlangıç tarihi ve kapsam teyit edilmiş değil. Dolayısıyla bunu ek bir kalış hakkı ya da Schengen genelinde geçerli bir muafiyet olarak değerlendirmemek gerekiyor.

Uluslararası bir sektör kuruluşu olan Uluslararası Karayolu Taşımacılığı Birliği (International Road Transport Union, IRU) de 29 Ekim tarihli açıklamasında sınırdaki protestoları ve profesyonel sürücülerin Avrupa Birliği'nin Giriş/Çıkış Sistemi (Entry/Exit System, EES) nedeniyle yaşadığı teknik güçlükleri gündeme getirdi. IRU bir mevzuat makamı değil; açıklaması, sektörün sahada yaşadığı sorunları yansıtıyor.

Sürücü ve işletme için riskin anlamı

Arabacı'nın rakamları tahmin olarak kalsa da tablo, sınır hattında çalışanlar açısından ağır sonuçlar doğurabilir. Kalış günü tükenen bir sürücü, elinde geçerli bir vize olsa bile Schengen'e yeni bir sefer için giremeyebilir. İşletmeler açısından bu, planlanan seferin başka bir sürücüye devredilmesi ya da ertelenmesi anlamına gelebilir.

Arabacı'nın maliyet uyarısı da bu noktaya dayanıyor: Türk sürücülerin yerini yabancı nakliyeciler alırsa taşımacılığın faturasının yaklaşık yüzde 50 artabileceğini savunuyor. Bu, sektörün öngörüsü; gerçekleşip gerçekleşmeyeceği sorunun nasıl çözüleceğine bağlı.

Sefer öncesinde neler kontrol edilmeli

Sürücülerin ve işletmelerin atabileceği en somut adım, her seferden önce geçmiş giriş-çıkış tarihlerini Avrupa Komisyonunun (European Commission) kısa süreli kalış hesaplayıcısına girerek kalan günleri görmek. Bunun yanında vize etiketindeki izinli kalış süresi ve geçerlilik tarihleri de ayrıca kontrol edilmeli.

Hesaplayıcı bir planlama aracı; tek başına giriş ya da kalış hakkı vermiyor ve sınırdaki yetkili makamın kararının yerine geçmiyor. “15 gün” uyarısı herkes için ortak bir takvim değil. Belirleyici olan, her sürücünün kendi son 180 gününde Schengen'de kaç gün geçirdiği.