Birleşik Krallık mülteci sponsorluğunda lider kuruluş başvurularını açtı

Birleşik Krallık İçişleri Bakanlığı (Home Office), yeni mülteci sponsorluk rotalarında lider sponsor olmak isteyen kuruluşların başvurularını 29 Ekim 2026'da açtı. Açılan süreç bireysel bir mülteci ya da vize başvurusu değil. Sponsorluk düzenlemelerini yönetecek onaylı kuruluş olmak isteyen kurumların akreditasyon başvurusu başladı.

Dolayısıyla Türkiye'den ya da başka bir ülkeden bir kişinin bu duyuru üzerinden çalışma, eğitim veya sığınma başvurusu yapabilmesi söz konusu değil. Türk okur açısından bağlantı dar ve kurumsal: Birleşik Krallık'taki hayır kuruluşlarında, topluluk sponsorluğu çalışmalarında veya üniversitelerde görev alan Türklerin hazırlık ve ortaklık kararları. Bu, resmî duyurunun kapsamından çıkan bir değerlendirmedir. Duyuruda Türkleri ayrıca anan bir hüküm yok.

Hangi rotalar söz konusu?

Başvurular iki rotayı kapsıyor. Adı belirtilen topluluk sponsorluğu (Named Community Sponsorship) rotasında topluluklar, desteklemek istedikleri belirli mültecileri önerebiliyor. Mülteci eğitimi rotasında (Refugee Study) ise üniversiteler, mültecilere Birleşik Krallık'ta eğitim olanağı sağlayabiliyor. İkisi de koruma ihtiyacı olan kişilerin ülkeye gelmesini ve yerleşmesini destekleyen sponsorlu kabul yolları.

Lider sponsor kuruluş (lead sponsor), mülteciye doğrudan destek veren topluluk ya da üniversiteden farklı bir yerde duruyor. Sponsorluk düzenlemelerini değerlendiriyor, sponsorlara destek veriyor ve İçişleri Bakanlığı ile bağlantıyı yürütüyor. Yine de son söz bakanlığın: mültecinin uygunluğu ve sponsorluk düzenlemesinin kabulü hakkında karar bakanlığa ait.

Lider sponsor olmak için gerekenler

Resmî başvuru rehberine göre aday kuruluşun en az bir yıldır kayıtlı bir Birleşik Krallık hayır kuruluşu ya da toplum yararına şirket (community interest company, CIC) olması gerekiyor. Birden fazla sponsoru destekleyebilecek kaynak, kapasite ve ağlara sahip olmalı, gerekli politika ve prosedürleri sunmalı. Yönetim kurulunun yüzde 50'den fazlası Britanya veya İrlanda vatandaşlarından oluşmalı. Başvuruda kuruluş ve kilit personel bilgileri ile kapasite açıklaması isteniyor.

Bu son koşul, Türklerin yönettiği bir kuruluş için de geçerli. Kayıt ve yönetim kurulu vatandaşlığı şartları, kurucuların uyruğundan bağımsız olarak aranıyor.

Başarılı bulunan kuruluş, İçişleri Bakanlığı ile sözleşme imzalamaya davet ediliyor. Lider sponsor akreditasyonu başlangıçta üç yıllık. Bu süre, mülteciye verilecek oturum izninin süresi değil, kuruluşun sponsor statüsünün süresi.

Mülteciler için sınırlar ne?

Sponsor kuruluşların önerebileceği kişiler için uygunluk ölçütleri ayrı belirlenmiş. Yararlanıcı, vatandaşı olduğu ülkenin dışında olmalı. İlgili rotanın faaliyet gösterdiği ülkede 1 Ekim 2026'dan önce bulunmuş ve bu tarihten önce ilgili makamlar ya da BM Mülteciler Yüksek Komiserliği (UNHCR) nezdinde kaydolmuş olması gerekiyor. Kayıt imkânlarının sınırlı olduğu ülkelerde uygulamanın ayrıca açıklanacağı belirtiliyor.

Bu eşikleri karşılamak tek başına yetmiyor. Mültecilik veya koruma değerlendirmesi, uygun bir sponsorluk düzenlemesi, rotaya özgü koşullar ve kimlik-güvenlik kontrolleri de gerekiyor. Rehber, UNHCR'nin mülteci tanımı kapsamında doğruladığı kişilerin yanında, belirli Filistinliler için İçişleri Bakanlığı'nın yapacağı alternatif bir değerlendirmeye de yer veriyor.

Rotaların başlangıçta faaliyet göstereceği ülkeler Bangladeş, Hindistan, Pakistan, Malezya, Mısır, Uganda ve Kenya. Türkiye bu listede yok. Türk vatandaşlığı tek başına kabul hakkı doğurmuyor, Türkiye'de bulunmak da başlangıç coğrafi kapsamını karşılamıyor.

Takvim: ilk gelişler 2027 sonbaharında öngörülüyor

Duyuru, başvuru sayfası ve uygulama rehberleri 29 Ekim 2026'da yayımlandı; lider sponsor başvuruları da aynı gün açıldı. Topluluk ve eğitim rotalarından ilk gelişler 2027 sonbaharı için öngörülüyor. Bu, planlanan bir takvim; gelişlerin o tarihte başlayacağı kesinleşmiş değil.

Ayrı bir rota olan mülteci çalışma rotasının (Refugee Work) başvurularının ise 2027 ilkbaharında açılması planlanıyor. Bu rota için henüz açılmış bir başvuru yok. Resmî duyuruda ve başvuru sayfasında lider sponsor başvuruları için bir son tarih belirtilmiyor.

Önceki uygulamadan farkı

Yeni rotaların belirleyici farkı, sponsorların belirli mültecileri adıyla önerebilmesi. Mevcut Topluluk Sponsorluğu Programı'nda (Community Sponsorship Scheme) yönlendirme, yerleşik UNHCR mekanizmaları üzerinden yapılıyor. Yeni rotalar, Birleşik Krallık Yeniden Yerleştirme Programı'nın (UK Resettlement Scheme) yerini almıyor; onun yanında ayrı kanallar olarak tasarlanmış.

Ölçek de sınırlı kalacak gibi görünüyor. İçişleri Bakanlığı, yeni rotalar ile mevcut yeniden yerleştirme programı üzerinden toplam gelişlerin başlangıçta yüzlerle sınırlı olacağını, düzensiz göç azaldıkça düşük binler düzeyine çıkacağını belirtiyor. Bu ifade, her rota için ayrı ve kesin bir kota anlamına gelmiyor.

Kuruluşlar ne yapmalı?

Başvurmayı düşünen kuruluşların resmî rehberi baştan sona okuyup kuruluş, yönetim kurulu, kilit personel ve kapasite belgelerini önceden hazırlaması gerekiyor. Çevrim içi form başlatıldıktan sonra kaydedilip sonradan sürdürülemiyor. Hem topluluk hem eğitim rotasında lider sponsor olmak isteyen kuruluşlar, her rota için ayrı başvuru yapmak zorunda. Sponsorların da belirli bir mülteciyi önermeden önce güncel ülke kapsamını ve yararlanıcı uygunluk rehberini kontrol etmesi gerekiyor.