Birleşik Krallık, mezun ve çalışma vizelerinde değişikliklere gidiyor

Birleşik Krallık, 28 Ekim 2026 tarihli bütçesinde üç ayrı göçmenlik başlığında değişiklik duyurdu. Yüksek Potansiyelli Birey vizesi (High Potential Individual, HPI) ilk 150 üniversiteyi kapsayacak şekilde genişletilecek; göçmenlik kurallarına uyumu yüksek ve mezunlarının işgücü piyasası sonuçları güçlü üniversiteler için mezun vizesi (Graduate visa) 18 aydan iki yıla çıkarılacak; sponsorlu çalışanlar için maaş eşikleri yeniden belirlenecek, en nitelikli çalışanlara ise yeni iş bulmak için altı aya kadar süre tanınacak.

Ülkede okuyan ya da mezun olmak üzere olan Türk öğrenciler ile onaylı bir işveren yanında çalışan veya çalışmayı planlayan Türkler için bu başlıklar doğrudan önem taşıyor.

Ama burada bir ayrıntı var: Birleşik Krallık'ın bütçe belgesi bir yürürlük takvimi değil, bir yön tarif ediyor. Duyuru, kuralların hemen yürürlüğe girdiği anlamına gelmiyor. Maaş değişikliği 2027 ilkbaharından itibaren, iş arama süresi düzenlemesi ise 2027'de uygulanacak. Mezun vizesi ve Yüksek Potansiyelli Birey vizesi değişikliklerinin başlangıç tarihi belirtilmiyor.

Üç ayrı vize, üç ayrı başvuru mantığı

Haberde geçen üç vize birbirinin yerine kullanılamaz. Mezun vizesi, Birleşik Krallık'ta uygun bir eğitim programını başarıyla tamamlayan kişinin mezuniyetten sonra ülkede kalmasını sağlıyor ve başvuru ülke içinden yapılıyor. Mevcut rehber, uygun eğitimin ardından en az 18 aylık kalış tanımlıyor.

Yüksek Potansiyelli Birey vizesi ayrı bir yol: uygun bir üniversiteden son beş yılda yeterlilik kazanmış kişilere iki yıllık kalış sağlıyor. Burada belirleyici olan, üniversitenin uygunluğu ile diplomanın tarihi.

Nitelikli Çalışan vizesi (Skilled Worker) ise onaylı bir işveren yanında uygun bir işte çalışmak için ülkeye gelme ya da ülkede kalma izni. Uygunluğu eğitim değil, iş ve işveren belirliyor.

Türkiye'de yaşamak ya da Türk pasaportu taşımak bu vizelerin hiçbirine tek başına hak kazandırmıyor. Mezun vizesinde eğitim ve başvuru yeri, Yüksek Potansiyelli Birey vizesinde üniversite ve diploma tarihi, Nitelikli Çalışan vizesinde iş ve işveren ölçüt oluyor.

Mezunlar için ne değişiyor?

Bütçeye göre Yüksek Potansiyelli Birey vizesi ilk 150 üniversiteyi kapsayacak ve kotası bu genişlemeyle orantılı biçimde artırılacak. Yani uygun üniversite havuzu büyüyecek. Kota rakamı belgede yer almıyor.

Mezun vizesindeki değişiklik herkes için geçerli olmayacak. Süre, göçmenlik kurallarına uyumu yüksek ve mezunlarının işgücü piyasası sonuçları güçlü üniversiteler için 18 aydan iki yıla çıkarılacak. Kıstas üniversite düzeyinde uygulanıyor; her mezun vizesi başvurusunun otomatik olarak iki yıl vereceği söylenemez.

Birleşik Krallık'ta okuyan bir Türk öğrenci açısından haber olumlu ama koşullu. Üniversitesinin hangi gruba gireceği belli olmadıkça iki yıllık sürenin kendisine uygulanıp uygulanmayacağını bilmek mümkün değil.

Maaş eşikleri ve iş kaybında yeni iş arama süresi

Sponsorlu çalışanlar açısından asıl hareket maaş tarafında. Duyurulan pakete göre mesleğe özgü maaş eşikleri, ilgili mesleğin ücret dağılımında medyan yerine 25'inci yüzdeliği esas alacak şekilde düşürülecek. Genel eşik ise kaldırılmıyor; 2026 ücret verileriyle güncellenecek. Sonraki yıllarda eşiklerin Birleşik Krallık'ın resmî istatistik kurumu ONS'nin yıllık ücret verileriyle (ASHE) her yıl güncellenmesi öngörülüyor.

Paketin bir başka kalemi, öğrenim sonrası, yeni mezun ya da mesleki eğitimdeki yeni katılımcılar için tanınan ayrı maaş indirimlerinin tek bir rakamda birleştirilmesi. Doktora indirimi ise kaldırılacak. Yeni rakamlar belgede verilmediği için bunun kimin lehine, kimin aleyhine işleyeceğini şimdiden hesaplamak doğru olmaz. Yalnızca doktora indiriminden yararlanabilecek adaylar için bir indirimin ortadan kalkacağı açık.

İş arama süresi de aynı pakette. En nitelikli sponsorlu çalışanlara 2027'de, yeni iş bulmak için altı aya kadar süre tanınacak. Bu sabit bir hak değil: süre, kişinin önceki yüksek ücretli işte geçirdiği zamana göre değişecek.

Bunu mevcut uygulamayla karıştırmamak gerekiyor. Ayrı bir rehbere göre işveren sponsor lisansını (sponsor licence) kaybederse vize 60 günle ya da kalan izin süresi daha kısaysa o süreyle sınırlanıyor. Bu, yalnızca o özel durumu tarif ediyor; her iş kaybına genellenmemeli.

Belgede bulunmayan ayrıntılar

Bütçenin ilgili bölümü mezun vizesi ve Yüksek Potansiyelli Birey vizesi değişikliklerinin başlangıç tarihini ve son başvuru tarihini belirtmiyor. Uygun üniversitelerin listesi, artırılmış kota rakamı, yeni sterlin eşikleri ve ayrıntılı geçiş hükümleri de belgede yok.

Bütçe belgesi dışında bu ayrıntıların yayımlandığı henüz doğrulanmış değil. Bu nedenle duyurulan değişikliklerin başvuruya açıldığını söylemek mümkün değil.

Planı olan Türk adaylar neye bakmalı?

Mezun vizesi başvurusu düşünenler, başvurunun Birleşik Krallık içinden yapılması gerektiğini ve kendi eğitim programlarının uygun olup olmadığını kontrol etmeli. İki yıllık sürenin hangi üniversiteler için geçerli olacağı henüz bilinmiyor.

Yüksek Potansiyelli Birey vizesini düşünenler için mevcut rehber üç şeyi öne çıkarıyor: üniversitenin uygunluğu, diplomanın son beş yıl içinde alınmış olması ve yıllık başvuru sınırı. Rehber başvuru yılını 1 Kasım–31 Ekim olarak tanımlıyor; sınıra ulaşılırsa bunun çevrim içi başvuruda bildirileceği belirtiliyor. Bunlar mevcut rehber bilgileri; duyurulan genişlemenin başvuruya açıldığı anlamına gelmiyor.

Nitelikli Çalışan vizesi için işin ve işverenin uygunluğu esas. Maaş değişikliği 2027 ilkbaharı için planlandığından, yeni eşiklerin tutarları ise belgede olmadığından, şimdilik bu değişikliğe dayanarak kesin bir başvuru hesabı yapmak mümkün değil.