Yeni Zelanda’da işe giriş bedeli yurt dışında ödense de yasak

Yeni Zelanda’daki bir işi almak veya işte kalmak karşılığında istenen para, Türkiye’de ya da başka bir ülkede ödenmiş olsa da yasak kapsamında. Yeni Zelanda Göçmenlik Kurumu (Immigration New Zealand), 20 Ekim 2026’da İş Mahkemesinin mevcut yasağın yurt dışındaki ödemeleri de kapsadığı yönündeki kararını duyurdu. Bu, Yeni Zelanda’da çalışmayı planlayan Türkler için yeni bir vize şartı değil; iş karşılığında para talep edilmesine ilişkin mevcut yasağın kapsamının netleşmesi.

Yeni Zelanda İş Mahkemesi (Employment Court of New Zealand), 8 Ekim 2026 tarihli kararında, 1983 Ücretlerin Korunması Yasası (Wages Protection Act 1983) uyarınca işçiden işe alınma ya da işte tutulma karşılığında bedel alınmasına ilişkin yasağın yurt dışındaki işlemlere de uygulanıp uygulanmadığını ele aldı. Kararın kendisi 8 Ekim’de verildi; Göçmenlik Kurumunun 20 Ekim tarihli duyurusu ise daha sonra yayımlandı.

Mahkemenin yanıtladığı soru ve kararın sınırı

Mahkemenin yanıtladığı ortak hukuki soru, Yeni Zelanda’daki iş için ödemenin tamamen veya kısmen başka bir ülkede yapılmasının yasağı devre dışı bırakıp bırakmadığıydı. Mahkeme, ödemenin yurt dışında yapılmasının yasağı ortadan kaldırmadığını belirtti. Duruşmalar 28 ve 29 Temmuz 2026’da yapıldı; karar metninde önceki bazı iş uyuşmazlıklarında bu konuda farklı yorumlar bulunduğu da aktarılıyor.

Kararın kapsamını da doğru okumak gerekiyor: Mahkeme ortak bir ön hukuki soruyu yanıtladı; dosyalardaki bütün taraflar için nihai sorumluluk, ceza veya geri ödeme kararı vermiş gibi sunulmamalı. Bu nedenle karar, her işe giriş bedelinin otomatik olarak geri ödeneceği anlamına gelmiyor.

Buradaki “işe giriş bedeli”, işverenin ya da onun adına hareket eden kişinin, bir çalışanı işe almak veya işte tutmak karşılığında istediği ya da aldığı paradır. Ücretin “prim” gibi gösterilmesi bu ayrımı değiştirmez; söz konusu olan çalışana ödenen prim değil, çalışandan alınan bedeldir.

Yasak yalnızca işçinin kendi hesabından ödeme yapmasını kapsamıyor. Çalışan adına ailesinin, arkadaşlarının veya bir aracının ödeme yapması da kapsama girebilir. İşveren adına hareket eden bir aracının parayı alması da sonucu değiştirmez. Bedel maaştan kesilerek ya da önceden ödenmiş ücretin bir kısmı geri istenerek de alınabilir.

Her ödeme yasak değil; vize başvurusu da risk taşıyabilir

Karar, yurt dışından yapılan bütün göçmenlik ya da seyahat giderlerinin yasak olduğu anlamına gelmiyor. Gerçek danışmanlık hizmeti bedeli, resmî vize başvuru harcı ve sağlık muayenesi gibi belge giderleri işe giriş bedelinden ayrı değerlendiriliyor. Bir ödemenin adı değil, gerçekte hangi hizmet karşılığında ve kime yapıldığı önemli.

Akredite İşveren Çalışma Vizesi (Accredited Employer Work Visa, AEWV), Yeni Zelanda’daki akredite bir işverenden haftada en az 30 saatlik iş teklifi alan ve diğer koşulları karşılayan kişilerin başvurabildiği bir çalışma vizesidir. Yeni Zelanda Göçmenlik Kurumunun vize rehberi, başvuru sahibi ya da aracısı iş teklifi karşılığında işverene veya onun adına hareket eden kişiye para teklif eder ya da vaat ederse başvurunun reddedilebileceğini belirtiyor. Böylece risk yalnızca işverenin karşılaşabileceği sonuçlarla sınırlı kalmıyor.

Göçmenlik Kurumu, iş için “işlem” veya “yerleştirme” ücreti istenmesini dolandırıcılık uyarıları arasında sayıyor ve böyle bir talep geldiğinde ek kontrol yapılmasını öneriyor. İş teklifi ya da vize desteği karşılığında ödeme istenmesi, kabul edilmesi gereken sıradan bir işe alım masrafı değildir.