dpa: Almanya'da fırsat oturumundaki 36.368 kişi uzun vadeli statüye geçti

Almanya'da yıllarca sınır dışı edilme tehdidiyle yaşamış kişilere açılan fırsat oturumu programının ilk büyük bilançosu ortaya çıktı. Alman Basın Ajansı (Deutsche Presse-Agentur, dpa) 4 Kasım'da, federal hükümetin milletvekili Filiz Polat'ın sorusuna verdiği yanıtı haberleştirdi. Habere göre 30 Eylül 2026 itibarıyla verilen 91.116 fırsat oturumundan 36.368'i, uzun vadeli kalışa imkân veren statülere geçişle sonuçlandı.

Bu, izin alanların yaklaşık beşte ikisi demek. Geçiş yapanların 32.233'ü yetişkin, 4.135'i genç ve genç yetişkin. Tablonun öbür yüzü ise daha karışık: dpa'nın aktardığına göre 27.763 kişi hâlâ karar beklerken 11.935 kişi yeniden sınır dışı işleminin ertelendiği eski statüsüne döndü.

Haber yeni bir başvuru kapısının açıldığını göstermiyor. Program 2025'in son gününde sona erdi; açıklanan rakamlar, kapanmış bir düzenlemenin insanların hayatında neye dönüştüğünü gösteren veriler.

Fırsat oturumu kimler için çıkarılmıştı?

Fırsat oturumu (Chancen-Aufenthaltsrecht), Almanya'da uzun süredir erteleme statüsüyle (Duldung) yaşayan kişilere verilen 18 aylık bir geçiş izniydi. Erteleme statüsü bir oturum izni değildir. Kişinin ülkeyi terk etme yükümlülüğü devam eder; yalnızca sınır dışı işlemi geçici olarak durdurulmuştur. Bu durumdaki biri yıllarca Almanya'da yaşayıp çalışsa bile geleceğini planlayamaz.

Programın amacı tam da bu belirsizliği kırmaktı. Kişilere 18 ay boyunca, entegrasyona dayalı ve daha istikrarlı bir oturum izni için gereken koşulları tamamlama fırsatı tanındı. Hedeflenen statüler, Alman oturum mevzuatındaki §25a ve §25b kapsamındaki oturum izinleriydi.

Düzenleme 31 Aralık 2022'de yürürlüğe girdi. Temel ölçüt, 31 Ekim 2022 itibarıyla Almanya'da beş yıllık ikametti. Schleswig-Holstein eyaletinin açıklamasına göre yeni başvuru için son gün 30 Aralık 2025'ti ve düzenleme 31 Aralık 2025'te sona erdi. Zamanında yapılmış başvurular bundan sonra da karara bağlanabiliyor; daha önce verilmiş izinlerin hepsi de programın kapandığı gün bitmiş sayılmıyor.

Rakamlar neyi anlatıyor?

36.368 kişilik geçiş, programın kâğıt üzerinde kalmadığını gösteriyor. Uzun yıllar erteleme statüsüyle, her yenilemede yeniden belirsizliğe düşerek yaşamış on binlerce kişi artık süreli de olsa gerçek bir oturum iznine sahip.

Ama başarının yanında ağır bir sonuç da var. 11.935 kişinin yeniden erteleme statüsüne dönmesi, bu insanlar ve aileleri için iş, eğitim ve gelecek planlarının yeniden askıya alınması anlamına gelebilir. Fırsat oturumu süresince kurulan düzen, statü geri döndüğünde kırılgan hale geliyor.

Karar bekleyen 27.763 kişi ise geçici süreklilik belgesi (Fiktionsbescheinigung) ile yaşıyor. Bu belge, başvuru sonuçlanana kadar kişinin mevcut durumunun devam ettiğini gösteriyor; başvurunun kabul edileceğini değil.

dpa aynı tarih itibarıyla 7.131 kişinin hâlâ fırsat oturumu taşıdığını, 3.957 eski yararlanıcının ise artık Almanya'da bulunmadığını da aktarıyor. Yani geçiş yapamayan herkesi başarısız olmuş ya da sınır dışı edilmiş saymak doğru olmaz. Ülkeden ayrılanların neden ayrıldığı da aktarılan verilerde yer almıyor.

“Kalıcı kalış” süresiz oturum demek değil

Alman basınındaki haberlerde geçiş yapanlar için “kalıcı kalma hakkı” ifadesi kullanılıyor. Bu ifade okurda yanlış bir izlenim bırakabilir. Berlin'in resmî rehberi geçişi, §25a veya §25b kapsamında verilen bir oturum izni (Aufenthaltserlaubnis) olarak tanımlıyor. Bu, süresiz yerleşim izni (Niederlassungserlaubnis) ile aynı şey değil.

Dolayısıyla 36.368 kişinin süresiz yerleşim izni aldığı sonucunu çıkarmak mümkün değil. Bu kişiler erteleme statüsünün belirsizliğinden çıkıp Almanya'da uzun vadeli kalışa imkân veren bir oturum iznine geçti; ancak bu izin de kendi koşullarına bağlı.

Almanya'daki Türk vatandaşlarını nasıl ilgilendiriyor?

Program vatandaşlığa göre değil, Almanya'daki geçmiş ikamete ve statüye göre işliyordu. Almanya'da erteleme statüsüyle yaşayan ve koşulları karşılayan Türk vatandaşları da kapsama girebiliyordu. Bugün fırsat oturumu taşıyan ya da bu izinden sonraki statüsü değerlendirilen Türk vatandaşları ve aileleri, verilerin doğrudan ilgilendirdiği grup içinde.

Türkiye'de yaşayan biri için ise burada yeni bir göç ya da vize yolu yok. Program yalnızca belirli bir tarihte Almanya'da zaten bulunan kişilere yönelikti ve yeni başvurulara kapandı. Aktarılan sonuç verilerinde vatandaşlığa göre bir dağılım da yer almıyor.

İzni hâlâ geçerli olanlar için saat işliyor

En acil durum, hâlâ fırsat oturumu taşıyan kişiler için geçerli. Bu izin uzatılamıyor. İzin sahibinin, izni bitmeden §25a veya §25b kapsamındaki oturum izni için yetkili yabancılar dairesine (Ausländerbehörde) başvurması gerekiyor.

Geçiş otomatik değil. Berlin'in rehberi kimliğin açıklığa kavuşturulmasını, geçerli bir pasaportu ya da yerine geçen bir belgeyi, geçimin sağlanmasını veya sağlanabileceğine dair beklentiyi ya da eğitim durumunu, demokratik düzene bağlılığı, temel hukuk ve toplum bilgisini ve sözlü A2 düzeyinde Almancayı sıralıyor. Bu koşullar her dosyada aynı katılıkla uygulanmayabilir. Örneğin Schleswig-Holstein'ın açıklaması, kimliğin tespiti için gerekli ve makul adımları atmış kişilere kimlik henüz kesinleşmeden de izin verilebileceğini belirtiyor.

Başvurunun zamanlaması da kritik. Zamanında yapılan bir §25a veya §25b başvurusunda, mevcut izin ve ona bağlı çalışma koşulları karar verilene kadar sürüyor. Bu süreklilik, yeni iznin onaylandığı anlamına gelmiyor; yalnızca karar beklenirken kişinin boşluğa düşmesini engelliyor.

Berlin'de başvuru çevrimiçi yapılabiliyor. Berlin Göç Dairesi'nin (Landesamt für Einwanderung) 22 Haziran 2026 tarihli duyurusuna göre başvuru tarihinde fırsat oturumu geçerliyse, sistemin verdiği PDF teyidi mevcut iznin geçerliliğinin sürdüğünü belgeliyor. Süresi başvurudan önce dolmuş izinlerde bu sonuç doğmuyor. Berlin'de yakın aile üyeleri için de ayrı başvuru yapılması gerekiyor. Bu çevrimiçi usul Berlin'e ait; başka eyaletlerdeki yabancılar dairelerinin aynı yöntemi uyguladığı varsayılmamalı.

İzni hâlâ geçerli olan 7.131 kişi için verilerin söylediği şey açık: Geçiş yapanların sayısı büyük, ama geri dönenlerin sayısı da küçük değil. Aradaki farkı çoğu zaman başvurunun izin bitmeden yapılıp yapılmadığı ve koşulların ne kadarının belgelenebildiği belirliyor.