COATES GLOBALVİZESİZ DÜNYA
Avusturya • Danimarka • Almanya

Beş AB ülkesi Ruanda'da geri dönüş merkezi için müzakere başlattı; hedef 2027

Avusturya, Danimarka, Almanya, Yunanistan ve Hollanda, kalma izni olmayan bazı göçmenleri Ruanda'daki ortak bir merkeze göndermek için müzakerelere başladı. Henüz merkez açılmadı, transfer de başlamadı. Hükümetler ilk transferleri 2027'de yapmayı hedefliyor ancak kesin bir başlangıç tarihi yok.

Beş AB ülkesi Ruanda'da geri dönüş merkezi için müzakere başlattı; hedef 2027 — temsili görsel
Bu haberde

Avusturya, Danimarka, Almanya, Yunanistan ve Hollanda, 16 Kasım 2026'da Viyana'da Ruanda ile ortak bir geri dönüş merkezi kurmak için somut müzakerelere başladıklarını duyurdu. Hükümetler, bu ülkelerde kalma hakkı bulunmayan bazı kişileri 2027 yılı içinde Ruanda'ya göndermeye başlamayı hedefliyor.

Duyuru, bir merkezin açıldığı ya da transferlerin başladığı anlamına gelmiyor. Şu aşamada beş ülke ile Ruanda arasında bir uygulama anlaşması müzakere edilecek. Yine de adımın ağırlığını küçümsemek zor. Bu beş ülkede sınır dışı kararıyla karşı karşıya kalan ve kendi ülkesine kısa sürede gönderilemeyen göçmenler için, başka bir kıtadaki bir ülkeye gönderilme ihtimali artık hükümetlerin resmî gündeminde.

Geri dönüş merkezi nasıl bir yer olacak?

Planlanan geri dönüş merkezi (return hub), göç veya iltica süreçleri tamamlandıktan sonra katılımcı Avrupa ülkelerinde kalma izni bulunmayan kişileri kabul edecek. Merkez iltica başvurularını incelemeyecek. Yani burası Avrupa'da sığınma talebinin karara bağlandığı bir yer olarak düşünülmüyor. Model, karar verildikten sonra devreye giren bir geri gönderme aracı olarak tasarlanıyor.

Hükümetlerin tarif ettiği modelde kişiler önce geçici ve açık bir konaklama yerine yerleştirilecek. Ardından Ruanda'da oturma ve uyum imkânları öngörülüyor. Bu imkânların hangi hukuki statüyle, ne kadar süreyle ve hangi koşullarda tanınacağı ise duyurulan belgelerde ayrıntılandırılmış değil.

Kimler kapsama girebilir?

Ülkelerin 15 Kasım 2026 tarihli arka plan belgesi, hakkında uygulanabilir bir geri dönüş veya sınır dışı kararı bulunan kişileri hedefliyor. Bunun için kişinin kendi ülkesine geri gönderilmesinin kısa sürede mümkün olmaması da gerekiyor. Belgeye göre refakatsiz çocuklar kapsam dışında tutulacak. Kırılgan durumdaki kişiler değerlendirilirken de özel dikkat gösterilmesi isteniyor.

Hollanda Hükümeti ise daha dar bir ilk aşama tarif ediyor. Hollanda hükümetinin açıklamasına göre ilk aşama yalnızca bekâr erkekleri kapsayacak. Hollanda'nın göndereceği kişilerde de Ruanda'nın bulunduğu bölgeden gelenlere odaklanılacak.

Bunlar şimdilik önerilen seçim ölçütleri. Kimin hangi işlemle, hangi aşamada ve hangi itiraz imkânıyla transfer edileceğini gösteren işleyen bir prosedür henüz yok.

Türk okur açısından ne anlama geliyor?

Plan belirli bir vatandaşlığa göre hazırlanmış değil. Bu nedenle Avusturya, Danimarka, Almanya, Yunanistan veya Hollanda'da yaşayan ve hakkında uygulanabilir bir sınır dışı kararı bulunan Türk vatandaşları da etkilenebilir. Bunun için durumlarının, nihai anlaşmada belirlenecek ölçütlere uyması gerekiyor. Ancak bugün yayımlanan ölçütlerden kimin gerçekten seçileceği sonucunu çıkarmak mümkün değil. Hollanda'nın bölge odaklı yaklaşımı da ülkeler arasında farklı uygulamalar çıkabileceğini gösteriyor.

Bir ayrımın altını çizmek gerekir. Bu düzenleme turist, öğrenci veya çalışma vizesi başvurularıyla ilgili değil. Konusu, kalma hakkı sona ermiş kişilerin ülkeden çıkarılması. Duyuru yeni bir vize türü ya da gönüllü göç yolu da açmıyor. Bu yüzden başvuru veya kayıt gibi bir adım söz konusu değil.

Güvenceler henüz taahhüt düzeyinde

Hükümetler, geri göndermeme ilkesine (non-refoulement) ve diğer geçerli haklara uyacaklarını söylüyor. Geri göndermeme ilkesi, kişilerin zulüm veya ciddi zarar görme tehlikesi bulunan bir yere gönderilmesini yasaklıyor. Modelde bağımsız bir denetim mekanizması da öngörülüyor. Ancak bunlar önerilen modele ilişkin taahhütler. Güvencelerin uygulamada işlediğini gösteren bir kanıt henüz yok, çünkü ortada işleyen bir sistem bulunmuyor.

Hollanda Hükümeti, operasyonel ayrıntıların Ruanda ve uluslararası kuruluşlarla birlikte geliştirileceğini belirtiyor. Takvim de aynı ölçüde açık uçlu. Avusturya Federal Başbakanlığının (Bundeskanzleramt) duyurusu 2027'yi hedef olarak gösteriyor. 18 Kasım itibarıyla yayımlanan takvimde ise ilk transferler için kesinleşmiş bir başlangıç tarihi yer almıyor.

BM'den insan hakları uyarısı

Anadolu Ajansının 17 Kasım'da aktardığına göre, Birleşmiş Milletler (BM) insan hakları sözcüsü Marta Hurtado, BM İnsan Hakları Yüksek Komiseri (United Nations High Commissioner for Human Rights) Volker Türk adına planlanan transferler konusunda endişe dile getirdi. Hurtado, Yüksek Komiserlik ofisinin teklifin metnini henüz görmediğini söyledi. Ruanda ile anlamlı bir bağı bulunmayan kişiler bakımından insan hakları risklerine de dikkat çekti.

Bu açıklama teklife yönelik bir uyarı niteliğinde. Planın hukuka aykırı olduğuna dair bir yargı kararı değil. Yine de eleştirinin hedefi önemli. Kendi ülkesine gönderilemeyen bir kişinin, hiç yaşamadığı bir ülkeye taşınması, aile ve sosyal bağlarından kopması anlamına gelebilir. Bu kişi, hiç bilmediği bir toplumda yeniden hayat kurmak zorunda kalabilir. Müzakereler bu soruya nasıl bir cevap verir, Hollanda'nın bölge odaklı ölçütü diğer ülkelerde de benimsenir mi, bunu belirleyecek olan uygulama anlaşmasının metni.

Bugün için pratik sonuç şu: Bu beş ülkede yaşayan Türkler için hiçbir hak veya yükümlülük henüz değişmedi. Sınır dışı kararı bulunan ya da bu riskle karşı karşıya olan kişiler için ise geri dönüş merkezinin ölçütleri, müzakerelerden çıkacak nihai metinle birlikte önem kazanacak.

Bu yazıyı paylaş

Yorumlar 0

Yorum yap

Görüşünüzü paylaşın, sorularınızı sorun.

İlk yorumu siz yazın.

Yorumunuzu ekleyin

Yorumlar yayın kontrolünden geçer. Küfür, kişisel saldırı, reklam ve ilgisiz içerikler yayımlanmaz. Özel belgelerinizi veya dosya bilgilerinizi burada paylaşmayın.

Uygun yorumlara otomatik teşekkür veya genel yönlendirme yanıtı verilebilir.