Turklerin vizesiz gidebildiği bir ülkede birkaç hafta kalabilmeniz, orada ev tutup yerleşebileceğiniz ya da işe başlayabileceğiniz anlamına gelmez. Vizesiz giriş, belirli bir amaç ve süreyle ziyaret etmeyi kolaylaştırır; uzun süre kalmak ve çalışmak için gereken hukuki dayanak ise ayrıca değerlendirilir. Bu yazımda, Türklerin vizesiz gidebileceği 3 ülkeyi örnek olarak değerlendireceğim: Sırbistan, Japonya ve Brezilya. Tabii bu örneklerimiz diğer ülkeler için de geçerli.
Yurtdışına taşınmayı düşünürken üç ayrı sorunun cevabını arayın: Ülkeye vize almadan girebilir misiniz? Ne kadar süreyle ve hangi amaçla kalabilirsiniz? Yapacağınız iş için izin gerekiyor mu? Bu koşullar ülkeye, pasaportunuza ve planladığınız faaliyete göre değişir. Vizeden muaf olmak, sınırdaki giriş incelemesini ortadan kaldırmaz.
Örneğin Japonya’da Türk umuma mahsus pasaport sahipleri kısa ziyaret için 90 güne kadar vizeden muaf. Japonya Dışişleri Bakanlığının (Ministry of Foreign Affairs of Japan) muafiyet listesi, Türkiye için Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü (International Civil Aviation Organization) standartlarına uygun, makinede okunabilir pasaport koşulunu da belirtiyor. Ancak bu 90 gün, ücret karşılığı çalışabileceğiniz anlamına gelmiyor: Bakanlığın vize açıklaması, kısa ziyaret kapsamında ücretli faaliyete izin verilmediğini ve çalışmak ya da daha uzun kalmak isteyenler için ayrı bir süreç bulunduğunu söylüyor.
İş toplantısı yapmakla o ülkede bir işte çalışmak da aynı şey değil. Kısa süreli ticari görüşmeler bazı ziyaret kurallarına uyabilir; yerel bir işte çalışmak içinse uygun çalışma yetkisi gerekir. Bu yetki her zaman ayrı bir belge olmak zorunda değildir. Sırbistan Hükûmetinin yabancılar portalı (Welcome to Serbia), istihdam temelli D vizesinin (employment-based D visa) veya hem geçici oturum hem çalışma hakkı veren bir iznin bu iki yetkiyi sağlayabildiğini açıklıyor. Türk umuma mahsus pasaport sahiplerinin vizesiz ziyaret süresi ise Sırbistan’ın vize rejimi açıklamasında ilk girişten itibaren altı aylık dönem içinde 90 güne kadar olarak belirtiliyor. Oturum ve çalışma izinlerine ilişkin bilgiler, ziyaret hakkının işe başlama izni olmadığını da gösteriyor.
Uzaktan çalışmada da “Maaşım başka ülkeden geliyor, o hâlde ziyaretçi olarak her yerde çalışabilirim” diye düşünmeyin. Ülkeye özgü istisnalar bulunabiliyor. Brezilya’da ziyaretçi statüsü için genel kural ücretli çalışmaya izin verilmemesi; ancak Brezilya Ulusal Göç Konseyinin (Conselho Nacional de Imigração) 2021 tarihli 45 sayılı düzenlemesi, yabancı bir işverene bilişim araçlarıyla uzaktan çalışan dijital göçebeler için ziyaretçi statüsünde özel bir yol tanıyor. Bu istisna, Brezilyalı bir işveren için çalışmaya izin veren genel bir hak değil. Brezilya Adalet ve Kamu Güvenliği Bakanlığının (Ministério da Justiça e Segurança Pública) ziyaret statüsüne ilişkin açıklaması ile dijital göçebe rehberi bu ayrımı ortaya koyuyor.
Vizesiz giriş bilgisini taşınma planınızın sonucu değil, başlangıç noktası sayın. Kalış sürenizin ve amacınızın neye izin verdiğini, ayrıca planladığınız işin o statüde yapılabilir olup olmadığını ayrı ayrı kontrol edin.