Portekiz hükümeti, kültür alanındaki yatırım yoluyla oturum izinlerini yeni kültürel destek rejimiyle birlikte öne çıkarıyor. Kültür, Gençlik ve Spor Bakanlığının 25 Eylül 2026 tarihli açıklaması, sanat üretimi ile kültürel mirasın korunmasına yönelen özel kaynakların artırılmasını hedefliyor. Türk yatırımcılar açısından gündeme gelen seçenek, konut satın almak yerine uygun bir kültür faaliyetine kaynak aktarmaya dayanıyor.
Golden Visa olarak bilinen ARI, tek bir yatırım biçiminden oluşmuyor. Kültürel yatırım seçeneğinin niteliği, mülkiyet edinilen veya getiri beklentisiyle fon payı alınan modellerden farklı değerlendirilmeli.
Eylül duyurusunda hangi değişiklik anlatılıyor?
Hükümet açıklaması, 167/2026 sayılı kararnameyle getirilen yeni Mecenato Cultural rejiminin ardından kültür yatırımlarını açıklayan iki toplantı düzenleneceğini bildiriyor. İlk toplantı 28 Eylül’de Lizbon’daki Centro Cultural de Belém’de, ikincisi 2 Ekim’de Porto’daki Serralves Vakfında yapılacak.
Programda kültürel destek ve vergi boyutu ile ARI yatırımları ayrı bölümlerde ele alınıyor. Bu ayrım önemli: kültür kuruluşuna yapılan her ödeme, hem vergi avantajı hem oturum izni sağlayan tek bir işlem olarak kabul edilmiyor. Her mekanizmanın kendi şartları var.
Kültür yolunda 250 bin avro ne için kullanılıyor?
Kültür Bakanlığının ARI açıklamasında en az 250.000 avro sermaye transferinin sanat üretimine veya ulusal kültürel mirasın korunması, iyileştirilmesi ve bakımına yönlendirilmesi öngörülüyor. Destek, mevzuatta tanımlanan uygun kamu veya kültür kuruluşları üzerinden sağlanmalı.
Alıcı kurumlar arasında belirli kamu kurumları, kamu yararı statüsündeki özel vakıflar ve uygun kültür kuruluşları yer alabiliyor. Sıradan bir ticari etkinliğe sponsorluk yapılması veya bir sanat eserinin kişisel kullanım için alınması, bu açıklamadaki şartların yerine geldiğini tek başına göstermiyor.
Dekontun yanında uygunluk belgesi gerekiyor
Kültürel yatırımın belgelendirilmesinde GEPAC’ın düzenlediği doğrulama beyanı rol oynuyor. 2360/2017 sayılı düzenleme, gerçek sermaye transferinin oturum yatırımı amacıyla nasıl belgeleneceğini ele alıyor. Dolayısıyla para gönderme ile oturum dosyasına kabul edilebilir kanıt sunma aynı aşama değil.
Türk yatırımcı neye dikkat etmeli?
Bu seçeneği değerlendirirken projenin uygunluğu, alıcı kurumun statüsü, paranın hangi amaçla kullanılacağı ve alınacak belgeler baştan netleştirilmeli. Katkının geri dönüp dönmeyeceği ve yatırımcıya hangi sözleşmesel hakları verdiği de incelenmeli; kültüre destek, otomatik olarak yeniden satılabilecek bir varlık edinmek anlamına gelmez.
25 Eylül duyurusu, kültürel ARI yolunun önemini vurgulayan bir hükümet girişimi. Bütün Golden Visa başvurularında yeni ve koşulsuz bir indirim açıklaması olarak sunulmamalı. Türkiye’den başvuran aileler için programın maliyeti kadar oturum dosyasının koşulları ve aile üyelerinin uygunluğu da belirleyici olacak.