Birleşik Krallık, Sovereign AI tarafından desteklenen uygun şirketlerin yurt dışından uzman istihdam ederken ödediği belirli vize masraflarını geri alabileceği programı 9 Eylül 2026’da başlattı. Düzenleme, ülkede yapay zekâ araştırma ve geliştirme faaliyetlerini büyütmeyi amaçlıyor. Türk mühendisler ve girişimciler açısından fırsatın anahtarı, işverenin programa gerçekten uygun olması.
Her teknoloji şirketine açık bir destek değil
Resmî hibe kaydına göre destek, Sovereign AI yatırım portföyündeki şirketler ile kurumdan belirli türlerde destek alan ve stratejik uygunluk koşullarını karşılayan diğer Birleşik Krallık şirketlerine yönelik. Portföy şirketlerinde en fazla on, diğer uygun şirketlerde en fazla beş işe alım için geri ödeme öngörülüyor.
Dolayısıyla yalnızca şirket unvanında “AI” bulunması veya bir yapay zekâ ürünü geliştirilmesi yeterli değil. Birleşik Krallık’ta gerçek araştırma ve geliştirme faaliyeti ile programın destek ve uygunluk bağlantısı gerekiyor. Türkiye’deki her girişimin doğrudan vize masrafını talep edebileceği genel bir ödeme sistemi oluşturulmuyor.
Hangi masraflar geri alınabilecek?
Sovereign AI’ın program açıklamasında vize başvuru ücreti, sponsorluk belgesi ücreti, sağlık ek ücreti, Immigration Skills Charge ve uygun durumlarda öncelikli işlem ücretleri sayılıyor. Bunlar işe alımın göçmenlik sürecinde oluşabilecek farklı maliyet kalemleri.
Destek, harcamanın önce yapılmasına dayanan bir geri ödeme düzeni. İlgili vizenin verilmesi ve çalışanın görevine başlaması gibi koşullar bulunuyor. Bu nedenle şirketin başvuru aşamasında hiçbir ödeme yapmayacağı veya vize sonucundan bağımsız olarak bütün masrafların karşılanacağı varsayılmamalı.
Yeni bir vize türü oluşturulmuyor
Programın açıklamasında Skilled Worker, Scale-up Worker, Global Talent, Graduate, High Potential Individual ve Innovator Founder gibi farklı vize yolları yer alıyor. Masraf desteği, bu yolların kendi başvuru şartlarını ortadan kaldırmıyor. Hangi yolun uygun olduğu kişinin niteliğine, işine ve başvuru koşullarına göre belirleniyor.
Örneğin uygun şirkette iş bulmak, gerekli olduğu durumlarda sponsorluk veya diğer göçmenlik koşullarını kendiliğinden tamamlamıyor. Aynı şekilde bir girişimcinin fon desteği almasıyla Innovator Founder koşullarını karşılaması ayrı değerlendirmeler. Programın sağladığı avantaj, belirli maliyetlerin azaltılması.
Türk uzman ve kurucular için anlamı
Birleşik Krallık’taki uygun yapay zekâ şirketinden teklif alan Türk uzman açısından bu düzenleme, işverenin uluslararası işe alım bütçesini rahatlatabilir. Teklif görüşmesinde şirketin programa dahil olup olmadığı ve hangi masrafların karşılanacağı netleştirilebilir. Ancak çalışanın eline doğrudan verilecek bir taşınma hibesi gibi sunulmamalı.
Şirket kurucuları açısından da araştırma ve geliştirme desteği, yatırım ve yetenek istihdamı birlikte düşünülebilir. En önemli ayrım, ticari destek programıyla göçmenlik izninin farklı kararlar olması. Uygun şirketlerin maliyetini azaltan bu adım, her yapay zekâ çalışanına otomatik vize veya kalıcı oturum sağlamıyor; mevcut yolları kullanmanın finansal yükünü belirli koşullarda hafifletiyor.